Fakty i Mity dotyczące kosztów ciepła
 
Rozliczanie kosztów ciepła w budynkach wielolokalowych budziło i budzi wiele kontrowersji i emocji. W budownictwie wielorodzinnym brak jest technicznych możliwości bezpośredniego i prawidłowego zmierzenia faktycznej ilości ciepła, dostarczonego na potrzeby ogrzewania poszczególnych lokali. Zgodnie z art. 45a Prawa Energetycznego rozliczając koszty ciepła na ogrzewanie zarządca powinien zastosować jedną z 3 metod i wykorzystać do tego celu:
ciepłomierze, 
urządzenia wskaźnikowe (na grzejnikowe podzielniki kosztów ogrzewania)  
powierzchnię lokali  
 
W budynkach administrowanych przez LWSM  nie ma technicznej możliwości rozliczania kosztów ciepła przy pomocy ciepłomierzy zatem pozostaje do wyboru rozliczanie przy pomocy podzielników kosztów ogrzewania lub przy pomocy systemu rozliczania kosztów proporcjonalnie do powierzchni lokalu. Obydwie metody mają swoje plusy i minusy. Metoda podziału zgodnie z powierzchnią mieszkania jest prosta i najwygodniejsza dla zarządcy. Jednak jest to metoda, która powoduje wzrost zużycia ciepła a tym samym kosztów. Metoda podzielnikowa jest metodą wymuszającą oszczędności na cieple ale ma również wiele wad. A przede wszystkim jest ona niezrozumiała dla większości mieszkańców. Poniżej przedstawiamy parę „mitów i faktów” dotyczących metody podzielnikowej.
 
Ciepło jest drogie bo zarząd źle negocjuje ceny
 
Zarząd nie ma żadnych możliwości negocjowania cen. Przedsiębiorstwa energetyczne ustalają taryfy dla ciepła zgodnie z zasadami określonymi w ustawie z dnia 10 kwietnia - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2006 r. Nr 89, poz. 625 z późn. zm.) oraz w wydanych w oparciu o tę ustawę przepisach wykonawczych. W zakresie ciepła przepisami tymi jest rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło. Niestety na wysokość tych stawek i opłat, spółdzielnia nie ma żadnego wpływu. Taryfy te podlegają zatwierdzeniu przez Urząd Regulacji Energii. Po ich zatwierdzeniu i opublikowaniu stają się one obowiązujące dla wszystkich odbiorców. Ani spółdzielnie ani zarządcy wspólnot mieszkaniowych nie mają prawnie żadnych możliwości odwołania się od ich wielkości. Oczywiście przedsiębiorstwa zaopatrujące zasoby LWSM w ciepło wykorzystują sytuację do stałych podwyżek. Na przestrzeni lat 2001 – 2013 opłaty wzrosły ok. 3,2 krotnie a opłaty zmienne 2,5 krotnie. Jest to wzrost przeszło 7 razy wyższy niż inflacja.
 
Koszty ciepła są wysokie bo zarząd zawyża wielkości mocy zamówionej 
 
Istotą tego problemu jest to, że termin „moc zamówiona” używany w  Rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 roku w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło tak naprawdę nie ma nic wspólnego z rzeczywiście zużywaną mocą cieplną. Jest to wielkość jednorazowego „pikowego” poboru ciepła.  Zamówiona moc cieplna to maksymalny strumień ciepła wyrażony w kilowatach jaki dany obiekt pobierze w momencie największego zapotrzebowania ciepła. Zgodnie z treścią Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 15 stycznia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków funkcjonowania systemów ciepłowniczych (Dz. U. z 2007 r. Nr 18, poz. 92) zamówiona moc cieplna oznacza ustaloną przez odbiorcę największą moc cieplną, jaka w ciągu roku występuje w danym obiekcie dla warunków obliczeniowych. Natomiast warunki obliczeniowe oznaczają obliczeniową temperaturę powietrza atmosferycznego określoną dla strefy klimatycznej w której zlokalizowane są obiekty. 
 
Polska posiada V stref (PN- 82/B-02403) Knurów leży w strefie III w której temperatura obliczeniowa wynosi (-20) stopni. Wielkość mocy zamówionej dla wszystkich budynków w LWSM liczymy dzieląc średnie miesięczne zużycie energii przez ilość godzin w danym miesiącu i mnożąc razy 0,278 ( 1GJ = 0,278 MW). Wielkość tą następnie mnożymy przez współczynnik Q uwzględniający warunki obliczeniowe o których mowa w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki.
 
 

Tw - To

Q = ---------------

Tw - Tzm

 
Tw - temperatura wewnętrzna – przyjmujemy 20 stopni
To - temperatura obliczeniowa – dla Knurowa (-20 stopni)
Tzm - średnia miesięczna temperatura zewnętrzna
 
W podobny sposób, zgodnie § 41   Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 17 września 2010 roku w sprawie szczegółowych zasad kształtowania i kalkulacji taryf oraz rozliczeń z tytułu zaopatrzenia w ciepło, oblicza prawidłowość określenia mocy zamówionej przez odbiorcę PEC Jastrzębie – Zdrój. Przy czym wyliczenia LWSM oparte są na średnich temperaturach miesięcznych a PEC w kontrolnym wyliczeniu mocy zamówionej stosuje wybiórczo średnie temperatury dobowe, co sprawia, że moc wyliczona przez LWSM bywa czasami za niska w stosunku do kontroli przeprowadzanych przez PEC.
 
Większość mieszkańców jest niezadowolona bo ma wysokie dopłaty
 
W naszej spółdzielni rozliczamy koszty ciepła w 5366 mieszkaniach większość z tych mieszkań 4373 (81,5%) notuje po rozliczeniu kosztów ciepła zwroty. Wysokie dopłaty powyżej 1000 zł. notuje 112 ( 2%) mieszkań  a bardzo wysokie powyżej 1500 zł 42 ( poniżej 1%) mieszkania. Należy również zauważyć, że na 5 największych dopłat (ok. 3000zł) – 3 dotyczą mieszkań nowo zasiedlonych ( pierwszy sezon rozliczeniowy) a poprzedni użytkownicy tych mieszkań nie dość, że nie mieli wysokich dopłat to mieli wysokie zwroty. Tak więc problem wysokich dopłat dotyczy tylko 2% mieszkań, co nie oznacza, że można ten problem lekceważyć. Jednak wszyscy powinni mieć świadomość jak trudno pogodzić całkowicie rozbieżne interesy mieszkańców.
 
Podzielniki są urządzeniami pomiarowymi, które mierzą ilość ciepła
 
Podzielniki kosztów nie są urządzeniami pomiarowymi mierzącymi zużycie ciepła w jednostkach fizycznych. Są urządzeniami pozwalającymi podzielić całość ciepła zużytego przez budynek na poszczególne lokale. Podzielniki nie naliczają ciepła w fizycznych jednostkach  a ich wskazania pozwalają jedynie ustalić udziały zużycia ciepła w stosunku do łącznego zużycia ciepła  w budynku.  Podzielniki ustalają wielkość oddawanego ciepła w jednostkach umownych. Jednostki umowne są podstawą do ustalania udziału ciepła wyemitowanego przez grzejniki w poszczególnych mieszkaniach w ogólnym zużyciu ciepła w budynku. Na podstawie odczytów z podzielników ustala się koszt jednostki obliczeniowej.
 
Wysokie koszty jednostek obliczeniowych przekładają się na wysokie koszty ciepła
 
Jednostki obliczeniowe są wielkościami niemianowanymi i nie ma prostej zależności pomiędzy kosztem jednostki obliczeniowej  a kosztami zużycia ciepła. W praktyce w różnych budynkach występują bardzo duże różnice w koszcie jednostki obliczeniowej – ale koszt zużycia ciepła w przeliczeniu na m2 jest prawie identyczny. Poniżej konkretny przykład:
 
Dyw. Kościuszkowskiej 3 - koszt jednostki = 2,08 zł a koszt ogrzewania wynosi 2,84 zł/m2
Marynarzy 3 - koszt jednostki = 0,49 zł a koszt ogrzewania wynosi 2,90 zł/m2 
 
Koszty podgrzania wody powinny być rozliczane częściowo ryczałtowo w zależności od powierzchni mieszkania a częściowo zgodnie z rzeczywistym zużyciem.
 
Stwierdzenie to jest stwierdzeniem logicznym i według zarządu LWSM taki sposób rozliczania kosztów podgrzania byłby właściwy i sprawiedliwy. Koszty cyrkulacji są bardzo wysokie i są one ponoszone bez względu na to czy korzystamy z cieplej wody czy też nie. Tak więc powinni uczestniczyć w tych kosztach wszyscy – zarówno Ci, którzy zużywają ciepłej wody dużo jak i Ci, którzy korzystają z niej w małych ilościach. Rozwiązanie takie pomimo tego, że logiczne i sprawiedliwe jest jednak niemożliwe ze względu na to, że jest niezgodne z prawem.
 
Podzielniki powinny być montowane w połowie wysokości grzejników
 
Sposób montażu podzielników określają Polskie normy PN EN 834 i PN EN 835. Zapis brzmi „ze względu na stosowanie termostatycznych zaworów grzejnikowych zaleca się, aby miejsce zamocowania znajdowało się na wysokości wynoszącej 75% wysokości konstrukcyjnej grzejnika”. Szczegółowo określają to wytyczne producenta podzielników. Dla podzielników E-ITN 30.2 stosowanych na osiedlu 1000 - lecia i osiedlu Szczygłowice wysokość ta jest to 75% wysokości mierzonej od dołu grzejnika do dolnego otworu płytki montażowej podzielnika. Dla podzielników doprimo®3radio stosowanych na osiedlach WP-I i WP-II jest to 75% wysokości mierzonej od dołu grzejnika do środka podzielnika.